કોઓપરેટિવ હાઉસિંગ સોસાયટીઓને રજિસ્ટ્રેશન માટે

20મી સદીની શરૂઆતમાં ભારતમાં સહકારી હાઉસિંગ સોસાયટીની ચળવળમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી. બેંગલોર બિલ્ડીંગ કોઓપરેટિવ સોસાયટી 1909માં કર્ણાટકમાં સ્થપાયેલી સૌપ્રથમ કોઓપરેટિવ હાઉસિંગ સોસાયટી હતી, ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્રમાં 1913માં બોમ્બે કોઓપરેટિવ હાઉસિંગ એસોસિએશન દ્વારા સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. એસોસિએશને સૌપ્રથમ મોડલ પેટા-નિયમો પણ બનાવ્યા અને સહકારી આવાસના વિકાસને આગળ ધપાવ્યો.

 નેશનલ કોઓપરેટિવ હાઉસિંગ ફેડરેશનની સ્થાપના 1969માં હાઉસિંગ સોસાયટીઓને ફંડ અને સામાન્ય વીમો મેળવવા, સંશોધન હાથ ધરવા અને રાજ્ય-સ્તરના સહકારી હાઉસિંગ ફેડરેશનને મદદ કરવા માટે એક સામાન્ય મંચ તરીકે કરવામાં આવી હતી.

રજિસ્ટ્રેશન માટે ફરજિયાત ડૉક્યુમેન્ટસનું ચેક લીસ્ટ:

(૧) સુચિત મંડળીની નોંધણીની દરખાસ્તની આઈ.એફ.પી. પોર્ટલ ઉપરની ઓનલાઈન અરજી

(૨) સુચિત મંડળીના પેટાકાયદાની ૪ નકલ, યોજનાની રૂપરેખા, અને આવક-જાવકના હિસાબો સંપૂર્ણ વિગતે ભરેલા

(૩) સુચિત મંડળીની નોંધણી અંગેના અવિધિસરની સાધારણ સભાના સંપૂર્ણ વિગતો સાથે ભરેલ ઠરાવોની ખરી નકલ (હાજર રહેલ તમામ વ્યક્તિના પુરા નામ, સરનામું અને મોબાઈલ નંબર ફરજિયાત લખવાના રહેશે)

(૪) સુચિત મંડળીના નામે સુરત ડીસ્ટ્રીક્ટ કો-ઓપ. બેંક લી. માં મુકેલ ઈનીશીયલ ડીપોઝીટની રસીદ

(૫) સુચિત મંડળીના તમામ પ્રયોજકોની સ્વઘોષણા

(૬) સુચિત મંડળીના તમામ પ્રયોજકોની બાહેંધરી

(૭) સોસાયટીમાં વસવાટ/ માલિકી હક ધારણ કરતા વ્યક્તિઓનું મંડળીની નોંધણી થાય તો મંડળી સાથે જોડવવા સંમત છે તે અંગેની સંમતિ દર્શાવતુ મકાન માલિક પૈકીના ૬૦% મકાન માલિકની સંમંતિ સાથેનું પત્રક (પેટા નિયમની બુકમાં આપેલ નમુના મુજબનું)

(૮) સુચિત મંડળીના તમામ પ્રયોજકોના ઓળખના પુરાવા, રહેઠાણની માલીકીના પુરાવા તરીકે ઈન્ડેક્ષની નકલ તથા મુખ્ય પ્રયોજકના સંપૂણ દસ્તાવેજની નકલ

(૯) સુચિત મંડળીના રહેઠાણ / કોમર્શીયલ હેતુ વાળી મિલકત જે જમીન ઉપર આવેલ છે તે જમીનની અદ્યતન ૭/૧૨ અને ૬ નંબરની નકલ અથવા સીટી સરવે ઓફીસ/ગ્રામ પંચાયત દ્વારા અપાયેલ મિલકત કાર્ડની નકલ અથવા જો સુરત મહાનગરપાલિકાની જમીન હોય તો ઉક્ત રેકર્ડની જરૂર નથી તે અંગેનુ પ્રમાણપત્ર

(૧૦) સુરત શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ, (સુડા) સુરતનું ઝોનીંગ સર્ટીફીકેટની નકલ

(૧૧) સુચિત મંડળીના રહેઠાણ / કોમર્શીયલ હેતુ વાળી મિલકત જે જમીન ઉપર આવેલ છે તે જમીનની બીન ખેતી થયા અંગેના હુકમ નકલ

(૧૨) લાગુ પડતા સત્તાધિકારી દ્વારા આપવામાં આવેલ બાંધકામ પરવાનગી તથા વપરાશ પરવાનગીના હુકમની ખરી નકલ

(૧૩) લાગુ પડતા સત્તાધિકારી દ્વારા મંજુર કરાયેલ બાંધકામના તમામ પ્લાન નકક્ષાની નકલ

- તમામ આધાર-પુરાવાની નકલ સ્વ પ્રમાણિત કરવી અથવા ખરી નકલ કરવી.

- મંડળીની નોંધણીની ઓનલાઈન અરજી https://ifp.gujarat.gov.in/DIGIGOV ઉપર કરવાની રહેશે.

સહકારી હાઉસિંગ સોસાયટીમાં રહેવાના ફાયદા :

૧) ઓછો ખર્ચો :-

 હાઉસિંગ સોસાયટીના સભ્યો નાણાકીય મુદ્દાઓ પર નિયંત્રણ અને નિર્ણય લે છે. દરેક સભ્ય માટે સેવાઓ અને સુવિધાઓના સંદર્ભમાં ખર્ચ ઘણો ઓછો છે. વાજબી ડાઉન પેમેન્ટ, નીચા પ્રી-ક્લોઝર ચાર્જીસ અને મોર્ટગેજની લાંબી મુદત સાથે, તે કોઈપણ સ્વતંત્ર માલિકી કરતાં વધુ સસ્તું બની જાય છે.

 ૨) સુરક્ષિત અને સુરક્ષિત રોકાણ :-

 સહકારી હાઉસિંગ સોસાયટીઓ સ્થિર અને ભરોસાપાત્ર છે કારણ કે તેમની પાસે અલગ કાનૂની અસ્તિત્વ છે અને તેમની કામગીરીને ટકાવી રાખવાના માધ્યમો છે.

 સહકારી હાઉસિંગ સોસાયટીમાં ઘરની માલિકી એ સલામત રોકાણ છે. મકાનમાલિકોના હસ્તક્ષેપ વિના, હાઉસિંગ કોઓપરેટિવ સોસાયટીના સભ્યો તેઓ ઈચ્છે ત્યાં સુધી તેમના ફ્લેટમાં રહી શકે છે. ફ્લેટ ખાલી કર્યા પછી પણ, ભોગવટાના લાભો અકબંધ રહે છે અને કોઈ તેને લીઝ
અથવા ભાડે આપી શકે છે.

૩) વધુ સારી સેવાઓ અને સુવિધાઓ :-

 સભ્યો માલિકીની લાગણી સાથે જગ્યાની સંભાળ રાખે છે. વ્યક્તિ બહેતર વ્યવસ્થાપન અને સારી સુવિધાઓની અપેક્ષા રાખી શકે છે. દરેક સભ્યની જરૂરિયાતો યોગ્ય રીતે પૂરી કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ અન્ય લોકોના લાભ માટે તેમનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કરી શકે છે.

૩) લોકશાહી નેતૃત્વ :-

 સહકારી હાઉસિંગ સોસાયટીનું સંચાલન લોકશાહી રીતે કરવામાં આવે છે જેમાં દરેક સભ્ય શેરહોલ્ડર હોય છે. હાઉસિંગ કોઓપરેટિવ સોસાયટીના દરેક સભ્યને સમાન અધિકારો અને વિશેષાધિકારો છે. પદાધિકારીઓ, જેઓ સમાજનું સંચાલન કરે છે, તેઓ મતદાન દ્વારા ચૂંટાય છે.

૪) વહેંચાયેલ જવાબદારીઓ :-

 માલિક તરીકેની જવાબદારીઓ વિવિધ સભ્યો વચ્ચે વહેંચાયેલી છે. સહકારી મંડળી જાળવણી અને સમારકામ, વીમા અને બદલી માટે જવાબદાર રહેશે. સભ્યોએ સોસાયટીમાં પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓ માટે સોસાયટી મેઇન્ટેનન્સ ચાર્જ ચૂકવવો જરૂરી છે. ઉપરાંત, ડિઝાઇન અને આયોજનના સંદર્ભમાં, સભ્યોનું કહેવું છે, શરૂઆતથી પુનઃવિકાસના તબક્કાઓ સુધી. જાળવણી અને ઓવરહેડ ચાર્જ ન્યૂનતમ છે અને સભ્યો વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચાયેલું છે.

નિષ્કર્ષ :- 

હાઉસિંગ સોસાયટીઓને લોન અને જમીન વિકાસ સહાય પૂરી પાડવા માટે રાજ્ય અને કેન્દ્રીય સ્તરની ઘણી યોજનાઓ છે. નાની અને મધ્યમ હાઉસિંગ સોસાયટીઓને અનુકૂળ બનાવવા માટે સરકારે સહકારી હાઉસિંગ કાયદાઓમાં ઘણા સુધારા કર્યા છે.